Architektura od zawsze odpowiadała na potrzeby i aspiracje człowieka. Odzwierciedlała to, co jest ważne i jak może wyglądać najlepszy możliwy świat. Była wyznacznikiem stopnia rozwoju swoich czasów. Zarówno najbardziej prymitywne schronienie, jak i najwspanialszy królewski pałac to pragnienie stworzenia najlepszego środowiska dla życia człowieka za pomocą aktualnie dostępnych środków technologicznych. Najważniejszym elementem budynku jest bowiem człowiek znajdujący się w jego wnętrzu.

Dzisiejsze czasy są wyjątkowe — postęp technologiczny pozwala nam na rzeczy, które nie były możliwe wcześniej. Słynny duński architekt i wizjoner Bjarke Ingels twierdzi, że ludzkość właśnie otworzyła nowy etap ewolucji. Po raz pierwszy to nie organizm dostosowuje się do otoczenia, ale jest w stanie dostosować środowisko do siebie. Dzisiaj to człowiek jest siłą, która ma największy wpływ na kształtowanie powierzchni planety.

ŚWIATŁO

Podstawowe potrzeby człowieka nie zmieniły się: nadal potrzebuje on ciepła, światła, bezpieczeństwa. Jak dzisiaj można je spełnić i co zatem rożni dzisiejsze domy i materiały budowlane od tych z przeszłości? Jakie trendy będą kształtowały formę i funkcję budynków w przyszłości? Nowe rozwiązania technologiczne odpowiadają coraz dokładniej nie tylko na to, czego potrzebujemy, ale również na to, co chcielibyśmy mieć. Potrzeba zapewnienia światła słonecznego wewnątrz pomieszczeń skłoniła pierwszych budowniczych do wykonywania w ścianach bądź dachach otworów doświetlających. Wynalazek szkła oraz różnych metod jego łączenia pozwolił z biegiem czasu na zasłonięcie otworu i odcięcie się od niekorzystnej pogody na zewnątrz. Użytkownik chciał jednak więcej. Dzisiaj wielkie przeszklenia to niemal synonim nowoczesnej architektury. Chcemy nie tylko cieszyć się przepięknym widokiem na zewnątrz. Oczekujemy, że szyba nie będzie przekłamywać kolorów. Żądamy, aby przeszklenie nie powodowało zbytniego nagrzewania pomieszczeń latem i wychłodzenia zimą, a skrzydła przesuwały się lekko i niezawodnie. To wszystko zapewnia nam technologia. Nowoczesne szyby charakteryzują się coraz lepszą przepuszczalnością światła i większą przezroczystością. Specjalne powłoki i domieszki redukują przedostawanie się promieniowania podczerwonego do wewnątrz, a budowa szyby i szlachetne gazy pomiędzy taflami szkła ograniczają ucieczkę ciepła w okresie zimowym. Zaawansowane systemy rolek i zawiasów sprawiają, że nawet dziecko będzie w stanie otworzyć kilkudziesięciokilogramowe skrzydło.

BEZPIECZEŃSTWO I WYGODA

Nasze domy mają też być bezpieczne. Domowy azyl odgrodzony jest od świata zewnętrznego drzwiami, bramami, ogrodzeniami. Nie tylko potrzebujemy, aby te elementy były mocne i trwałe. Chcemy, aby bramy garażowe były szerokie, ciepłe i szybko się otwierały. Nasze drzwi mają być bezpieczne, ale lekkie i łatwe w obsłudze, możliwe do otwarcia nawet wtedy, kiedy ktoś nie ma przy sobie klucza. Pod warunkiem, że ten ktoś nie jest osobą niepowołaną. Nie trzeba już pamiętać o zamykaniu bądź otwieraniu rolet, drzwi, świetlików, bram. Nowoczesna centrala sterująca według indywidualnego programu sama zadba o takie szczegóły. A użytkownik w każdej chwili będzie mógł uruchomić każdą funkcję z poziomu ekranu swojego smartfona w dowolnym miejscu na świecie. Z poziomu telefonu czy komputera zaplanuje też swój dzień tak, że poszczególne elementy budynku będą współgrały z jego trybem życia. Możliwości techniczne pozwalają na coraz więcej, a uwolniona od ograniczeń wyobraźnia podsuwa coraz to nowe wyzwania dla twórców produktów. Istotne staje się nie tylko to, czego potrzebujemy, ale także to, czego chcemy i jak chcemy, aby nas postrzegano.

INNOWACJE

Inżynierowie ramię w ramię ze specjalistami od marketingu wsłuchują się w marzenia użytkowników i dostarczają produkty na miarę naszych czasów. W ten sposób budynki zmieniają się, podążając za postępem technologicznym. Wydaje się więc, że mamy już wszystko, ale to nieprawda. Jest jeszcze jeden nieuchwytny element. Czy człowiekowi wystarczy, aby był najedzony i było mu ciepło? Człowiek to jedyna istota, która potrafi przystanąć i zachwycić się zachodem słońca. Człowiek jest wrażliwy na piękno. Piękno sprawia, że nasze życie jest lepsze.

Budynek pełni dwojaką funkcję — stanowi schronienie dla swojego użytkownika, ale także jest jakimś znakiem w przestrzeni wspólnej. Jest świadectwem osiągnięć inwestora, jego aspiracji i wyznawanych wartości. Jest widoczny dla innych i może być dla nich wizualnym podarunkiem. Dlatego tak ważny jest wygląd budynku, jego kolory, materiały, proporcje, szacunek dla otaczającej go zabudowy. Ważna jest także jego trwałość, bo budynek stawiamy na pewno na dobre sto parędziesiąt lat, jeśli nie więcej. To, jak budynek wygląda z zewnątrz, jest istotne dla wszystkich. 

Jakość pojedynczych budynków składa się na jakość przestrzeni, w której żyjemy, a to z kolei na kulturę naszych codziennych relacji. Kluczowe zatem stają się forma, wykończenie, faktura. Zestawienia, kontrasty, niuanse. Detale, którymi można się zachwycić. Materiały, którymi miło jest się otoczyć i przyjemnie jest ich dotknąć. W dobrym budynku czujemy się jak w dobrym ubraniu. Pewni siebie, odważniejsi, kreatywni. Jest to poprzeczka, którą sobie stawiamy i która pomaga nam się rozwijać.

A technologia? Technologia jest piękna, kiedy jej nie widać. Wszystko niech działa jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. Silniki, zawiasy, drzwiczki rewizyjne niech będą poukrywane. Konstrukcja delikatna, niemal zbyt słaba, zwiewna. Do tego wszystkiego ergonomia, ale nienachalna, dyskretna, zaklęta w subtelnym wygięciu klamki czy falującym kształcie fotela. Dlatego formy dzisiejszych budynków są lekkie, rozrzeźbione, zaskakujące. Architekci mogą pozwolić sobie na swobodniejsze kreowanie kształtów, nie pod dyktando grawitacji okiełznanej przetestowanymi rozwiązaniami, ale w zgodzie z własną wizją i estetycznymi przekonaniami. Prestiż i atmosferę miejsca nie budują już doklejone dodatki — ornamenty i sztukateria — ale przestrzeń sama w sobie: jasna, przejrzysta, prześwietlona dziennym światłem, otwarta na piękne otoczenie. Budynek staje się realizacją marzenia o niewidzianym do tej pory świecie. Zaproszeniem do świata przyszłości, czymś, czego nie było, a staje się, metamorfozą myśli w rzeczywistość.

MYŚLENIE ANTROPOCENTRYCZNE

Trzy rzeczy kształtują wygląd naszych dzisiejszych budynków. Dwie pierwsze to pragnienie i technologia. Pragnienie nie ustaje w prezentowaniu kolejnych zachcianek, a technologia stara się im sprostać. Są to nieustające wyścigi na pomysły. Jak zrobić to lepiej, szybciej, wygodniej. Jeżeli to wszystko uda się zamknąć w pięknej formie, a użytkownik będzie czuł się komfortowo, nasza architektura spełni swoje zadania. Zadba o to, o co w niej chodzi od samego początku. O człowieka. 

Artur Kaczmarek